Chuyển hóa ý tưởng thành giá trị khoa học
From Idea to Science
IESIB VIỆN KHOA HỌC KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
Viện Khoa học Kinh tế và Kinh doanh Quốc tế (IESIB) là cơ quan trực thuộc Trung tâm Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (VAPEC) được thành lập nhằm thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các kết quả khoa học về các vấn đề kinh tế - xã hội, kinh doanh và quản trị, phục vụ cho quá trình phát triển và hội nhập quốc tế của đất nước.
Là cơ quan hoạt động tự chủ, không dựa vào ngân sách nhà nước, Viện IESIB hướng tới trở thành một động lực năng động cho xã hội, thúc đẩy các chính sách quốc gia và phát huy sức cạnh tranh quốc tế trong thế kỷ 21.
Viện IESIB kiến tạo môi trường học thuật tiên phong để chuyển hóa ý tưởng nghiên cứu thành sản phẩm khoa học, từ sản phẩm khoa học thành giá trị cho bản thân, xã hội và đất nước.
PHÚC LỢI VÀ XÃ HỘI TRUNG LƯU: TỪ BẢO ĐẢM AN SINH ĐẾN KIẾN TẠO NĂNG LỰC PHÁT TRIỂN
Trong quá trình chuyển đổi từ quốc gia thu nhập trung bình lên thu nhập cao, một trong những thay đổi quan trọng nhất không chỉ diễn ra trong cơ cấu kinh tế mà còn trong cấu trúc xã hội. Khi thu nhập tăng, nghèo đói giảm và đô thị hóa mở rộng, một bộ phận ngày càng lớn dân cư dịch chuyển từ trạng thái bảo đảm những nhu cầu cơ bản sang nhu cầu về giáo dục chất lượng cao, chăm sóc sức khỏe, nhà ở, môi trường sống, an toàn kinh tế và cơ hội phát triển. Chính quá trình đó tạo ra nền tảng của một xã hội trung lưu. Tuy nhiên, xã hội trung lưu không đơn giản là một xã hội có nhiều người đạt một ngưỡng thu nhập nhất định. Một tầng lớp trung lưu bền vững phải có khả năng duy trì mức sống, tích lũy tài sản, đầu tư cho thế hệ tiếp theo và chống chịu được trước các cú sốc.
ĐÓNG GÓP CỦA BA KHU VỰC VÀO TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2025
Để đánh giá chất lượng của tăng trưởng, không chỉ xem xét tốc độ GDP mà cần phân tích khu vực nào đang tạo ra tăng trưởng. Cơ cấu đóng góp của ba khu vực kinh tế phản ánh mức độ phụ thuộc của nền kinh tế vào từng động lực và cho thấy dư địa mở rộng của mô hình tăng trưởng hiện hành. Cơ cấu tăng trưởng của Việt Nam năm 2025 tập trung chủ yếu vào hai khu vực công nghiệp – xây dựng (43,62%) và dịch vụ (51,08%), trong khi nông, lâm nghiệp và thủy sản chỉ đóng góp 5,30%. Hai khu vực chủ lực này tạo ra tới 94,70% mức tăng giá trị gia tăng của nền kinh tế, phản ánh quá trình chuyển dịch cơ cấu theo hướng công nghiệp hóa và phát triển dịch vụ. Tuy nhiên, sự tập trung này cũng cho thấy dư địa mở rộng theo chiều rộng đang thu hẹp khi tăng trưởng công nghiệp vẫn phụ thuộc đáng kể vào FDI, chế biến – chế tạo và xây dựng, còn dịch vụ chủ yếu dựa vào thương mại, vận tải và các ngành có giá trị gia tăng trung bình. Điều này hàm ý rằng tăng trưởng trong giai đoạn tới cần được chuyển dịch sang mô hình dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo, công nghệ và nâng cao giá trị gia tăng nội địa.
ĐẦU TƯ CHO CON NGƯỜI Động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số
Quyết định số 1033/QĐ-TTg ngày 09/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026–2030 gửi đi một thông điệp có ý nghĩa chiến lược: quốc gia muốn phát triển nhanh và bền vững phải bắt đầu từ đầu tư cho con người. Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang chuyển mạnh sang nền kinh tế số và kinh tế tri thức, nguồn lực quyết định năng lực cạnh tranh không còn là tài nguyên thiên nhiên, lao động giá rẻ hay vốn đầu tư, mà là chất lượng nguồn nhân lực và khả năng đổi mới sáng tạo.
Từ di sản đến tài sản: tiếp cận theo kinh tế học di sản
Di sản thường được nhìn nhận dưới góc độ văn hóa, lịch sử và bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế tri thức, kinh tế sáng tạo và phát triển bền vững đang trở thành xu hướng chủ đạo trên thế giới, cần thay đổi tư duy từ bảo tồn di sản sang kiến tạo giá trị từ di sản. Nói cách khác, di sản không chỉ là tài sản văn hóa cần gìn giữ mà còn là nguồn lực kinh tế có khả năng tạo ra tăng trưởng, việc làm, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây chính là cách tiếp cận của kinh tế học di sản (Heritage Economics).
Đầu tư vào hạ tầng tri thức
Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển mạnh sang mô hình dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo và dữ liệu, năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia không còn được quyết định chủ yếu bởi tài nguyên thiên nhiên hay vốn đầu tư, mà bởi chất lượng của hạ tầng tri thức. Nếu đường cao tốc kết nối các trung tâm kinh tế, thì sách khoa học, sách chuyên khảo, cơ sở dữ liệu học thuật và hệ thống xuất bản khoa học chính là "đường cao tốc" của tri thức, kết nối kết quả nghiên cứu với nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp, trường đại học và toàn xã hội.
